Definitie
Een AI-model getraind op enorme hoeveelheden tekst om menselijke taal te begrijpen en te genereren. Voorbeelden zijn GPT, Claude en Gemini. Het model voorspelt steeds het volgende stukje tekst (token) op basis van de invoer.
In context
Large language models hebben tussen 2022 en 2026 de manier waarop mensen met computers omgaan ingrijpend veranderd. De technologische doorbraak begon met de transformer-architectuur uit 2017, maar werd pas zichtbaar voor het grote publiek toen ChatGPT in november 2022 werd uitgebracht en in vijf dagen honderd miljoen gebruikers haalde.
Onder de motorkap voorspelt een LLM telkens welk token het meest waarschijnlijk volgt op de tekst die het tot nu toe heeft gezien. Dat klinkt simpel, maar door modellen op honderden miljarden parameters te trainen op tekst van vrijwel het hele open web ontstaat een systeem dat over uiteenlopende onderwerpen kan praten, code kan schrijven, kan vertalen en kan samenvatten zonder dat het ooit expliciet is geprogrammeerd om die taken te doen.
De grote spelers zijn OpenAI (GPT), Anthropic (Claude), Google (Gemini) en Meta (Llama). Daarnaast is er een snelgroeiend ecosysteem van Chinese modellen zoals DeepSeek en Qwen. Het debat in 2026 draait om drie vragen: hoe duur mag training nog worden voor het economisch onhoudbaar wordt, hoe houdbaar is de premisse dat schaal blijft helpen, en wat betekent het auteursrechtelijk dat deze modellen op vrijwel al het beschikbare materiaal zijn getraind zonder expliciete toestemming.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen AI en een LLM?
AI is de overkoepelende term voor systemen die taken uitvoeren die normaal menselijke intelligentie vragen. Een LLM is één specifiek soort AI, gericht op tekst. Niet alle AI is een LLM (een spamfilter of beeldherkenner ook niet), maar de meeste consumenten-AI die je vandaag tegenkomt is wel een LLM of bevat er een als kerncomponent.
Hoe werkt een LLM in eenvoudige woorden?
Het model is getraind om bij elk stukje tekst het meest waarschijnlijke vervolg te voorspellen. Door dat triljoenen keren te doen op enorme hoeveelheden tekst leert het patronen die overeenkomen met grammatica, feitenkennis en redeneerlijnen. Bij gebruik voorspelt het token voor token een antwoord op basis van jouw invoer.
Welke large language models zijn er nu?
De grootste publieke modellen zijn GPT (OpenAI), Claude (Anthropic), Gemini (Google), Llama (Meta), Mistral, DeepSeek en Qwen. De eerste vier komen via een API of webapp, Llama, Mistral en DeepSeek hebben open weights waardoor je ze ook lokaal kunt draaien als je voldoende hardware hebt.
Zijn LLMs intelligent of doen ze maar alsof?
Dat hangt af van je definitie. Ze halen op veel taken menselijke prestaties of beter, maar maken ook fouten die een mens nooit zou maken (zelfverzekerd onjuiste feiten geven bijvoorbeeld, zie hallucinatie). Onderzoekers zijn het er niet over eens of dit een vorm van begrip is of een geavanceerde patroonherkenning. Het is een open wetenschappelijke vraag.
Kun je een LLM lokaal op je eigen laptop draaien?
Open weights modellen zoals Llama, Mistral en gequantiseerde versies van DeepSeek kun je lokaal draaien met tools als Ollama of LM Studio. De kleinste varianten draaien op een moderne laptop. De grotere modellen vragen serieuze GPU-geheugen of een Mac met veel unified memory. De grootste frontier modellen blijven het domein van datacenters.
In de actualiteit (6)
ToolsNvidia lanceert Isaac Gr00t: een bouwpakket voor humanoide robots
Nvidia presenteert op Computex 2026 een referentieontwerp voor mensachtige robots: een Unitree-chassis, vijfvingerige handen van Sharpa en Jetson Thor als brein. Niet om zelf robots te verkopen, maar om de standaard te zetten waarop anderen bouwen.
NieuwsAdobe's Firefly AI Assistant praat goed, levert middelmatig werk
Adobe lanceerde de Firefly AI Assistant in publieke beta. De chatbot bedient Photoshop, Lightroom en Premiere namens de gebruiker, legt netjes uit wat hij doet, maar de visuele uitkomsten halen het niveau van een ervaren ontwerper niet.
NieuwsAnthropic brengt Claude Opus 4.8 uit met sterkere agent-modus en goedkopere fast mode
Anthropic heeft Claude Opus 4.8 uitgebracht. Het model rekent eerlijker, krijgt parallelle subagenten in Claude Code, een knop om de denk-inspanning te regelen, en een fast mode die drie keer goedkoper is.
Deep diveRobotperceptie faalt niet door AI, maar door slecht gekalibreerde sensoren
Sensorfabrikant Orbbec stelt dat robots in de echte wereld niet vastlopen op hun AI-modellen, maar op hun ogen. Zonder degelijke kalibratie en de juiste sensortechniek blijft elke demo een demo.
ToolsRobinhood laat AI-agents zelfstandig aandelen kopen en verkopen
Robinhood introduceert een aparte handelsrekening waar een AI-agent binnen een vooraf ingesteld budget zelf trades mag uitvoeren. De mens bepaalt het bedrag, de agent doet de rest.
Deep diveRobots krijgen hetzelfde open-source moment als AI-chatbots, en dat gaat hard
Hugging Face, Nvidia en Alibaba zetten in twee jaar tijd de software voor denkende robots online en gratis. Het aantal robotica-datasets groeide van ruim duizend naar meer dan 58.000. De drempel om een capabele robot te bouwen daalt nu in hetzelfde tempo als die voor AI-apps eerder deed.